De afgelopen weken hadden vele hoogtepunten, zowel letterlijk (een paar keer tikten we de 4900 meter aan), als figuurlijk (prachtige landschappen, leuke ontmoetingen, een autoloze grote stad en een walvis!).


We starten in Sucre, de mooiste stad van Bolivia vol statige veelal witte koloniale gebouwen, overhangende balkonnetjes en kerken met rode pannendaken. We waren er al eens, twee jaar geleden, maar het is leuk om er nog een keer heen te gaan en het ligt op de route. Zelfs zo leuk dat we er pas na 9 dagen weer vertrekken!
We verblijven op het stadscampinkje van Carolina en haar ouders. Het is niet meer dan een ommuurde tuin, met een goede badkamer, die vol staat met twee trucks, 1 camper en twee auto’s, maar wel midden in de stad. Syo en Lou en hun twee zoontjes, die we kennen uit Paraguay, staan er ook met hun Mercedes truck. Verder Carlos met z’n gezin uit Mallorca, Jan uit Duitsland en een Canadees stelletje dat na een dag alweer vertrekt omdat hun tijd er bijna op zit. Het is er gezellig, en alles wordt er makkelijk en snel geregeld, zoals de was van drie weken, diesel waar we normaal als buitenlander niet aan kunnen komen, een paar verzekeringspapieren die uitgeprint moeten worden, supersnelle wifi zodat we de nieuwe muziekfilm van Stromae (wat een artiest!) kunnen kijken en ik m’n verhaal en foto’s kan uploaden, Spaanse les in de buurt voor Michiel en de Duitse jongens, gitaarles South American Style voor Syo die het mij dan weer leert, Boliviaanse kookles op Michiel z’n verjaardag en allerlei lekkere restaurants en leuke markten vlakbij.
Er zijn verkiezingen voor de rechtelijke macht in Bolivia en dat weekend mag er geen alcohol verkocht worden en is er een autoloze dag in het hele land zodat er geen blokkades opgeworpen kunnen worden die de verkiezingen mogelijk kunnen beïnvloeden. Het is heel bijzonder dat deze grote stad autovrij is en de dag begint opvallend stil. We wandelen de hele ochtend door de lege straten waar we af en toe een fiets zien, maar vooral veel andere wandelaars met honden, kinderen op skeltertjes en zelfs een paar gaucho’s op paarden. Er hangt een serene sfeer en het is een goede dag om leuke stadsfoto’s te maken en Michiel fietst nog heerlijk ongestoord en veilig een flinke ronde.


De avond voor Michiel z’n verjaardag gaan we naar een sjiek restaurant waar we een uitgebreid en gevarieerd 8 gangen menu krijgen. De presentatie, de verfijnde smaken en de portie grootte zijn á la nouvelle cuisine, heerlijk! De prijs is gelukkig de Bolivian way, we zijn eind van de avond 10 euro pp kwijt, 5x zo duur als een 3 gangen menu op de markt, maar natuurlijk nog steeds belachelijk goedkoop. Eén van de redenen dat Bolivia zo leuk maakt om door te reizen.
Ik bezoek twee musea over de geschiedenis en gebruiken van de oorspronkelijke bevolking, o.a. stukken mooie weefkunst van kleurrijke gewaden met ingewikkelde patronen, terwijl Michiel aan het zwoegen is op het vervoegen van de Spaanse werkwoorden. Met Jan bezoeken we een paar keer de markten om te lunchen en lekkere vruchtensapjes of chicha (gefermenteerde maissap, bleeeeh) te proberen. Ik kook een keer Indonesisch voor ons drieën. Lorena leert ons Tucamanas maken, gefrituurde empanadas (deegenvelopjes) gevuld met vlees en groenten. Best een hoop werk voor zo’n redelijk simpele snack, we zijn vanaf 17.00 bezig en eten pas tegen negenen en leren gelijk weer een hoop Spaans van haar en haar dochter.
Sami en Tio (de Duitse jongetjes) knutselen een cactus voor Michiel (verjaarskadootje) en hij koopt voor hun wat felbegeerd vuurwerk dat ze pas krijgen als we weg gaan (teringherrie) en waar ze echt superblij mee zijn, hun ouders mogelijk wat minder.
Als we willen vertrekken, is Michiel niet zo lekker, dus stellen we het nog een dag uit (tijd genoeg). Gelukkig is hij snel weer de oude, na een lekkere kom zelfgemaakte kippensoep van Lou, en wurmen we de truck uit het kleine stadstuintje.


Het was een fijne tijd, even ergens “wonen”, ieder ons eigen ding doen en socializen met andere overlanders. Maar nu we zo samen on the road zijn, weg tussen die vier muren vandaan, voel ik weer een geweldige vrijheid met om iedere bocht een nieuw avontuur. We stoppen bij een mooi uitzichtpunt in de bergen en maken een lekkere op en neer wandeling, we zien een bijzondere en voor ons nieuwe vogel bij de rivier, de avond is zonder stadsgeluiden, er slaapt een lief zwerfhondje onder de truck, en ik geniet met volle teugen.


Verder omhoog de Andes in, richting de altiplano, de hoogvlakte. We rijden door geweldige landschappen, langs indianendorpjes waar we de dagelijkse gang van zaken aan ons voorbij zien gaan. Mannen zijn aan het ploegen met ossen, mais zaaien en aardappelen oogsten, de vrouwen met hun lange zwarte vlechten spinnen wol, weven, en hoeden hun geiten en lama’s met slingertouwen waarmee ze een steen kunnen gooien om de kudde de juiste richting op te krijgen.
Halverwege seint een ons tegemoet komend californiabusje ons te stoppen. Het zijn Regine en Joachim, een Duits stel die afgelopen jaar helemaal uit Halifax zijn komen rijden. Het is altijd leuk gelijkgestemden tegen te komen. We hebben elkaar een hoop te vertellen en doen dit onder het genot van een bakkie met een stuk cake, na een uur tips en gegevens uitwisselen gaan we weer ieder ons weg, een leuk intermezzo.


We bereiken de hoogvlakte na twee dagen op ons gemak stijgen. Hier een paar lelijke, vervuilde mijnstadjes met overal littekens in het landschap van de gravende mens op zoek naar bodemschatten. Het doet haast pijn aan onze ogen na al die schoonheid onderweg. Oruro is de grootste en lelijkste mijnstad in de omgeving. Toch liggen hier goede herinneringen aan het uitbundige en kleurrijke carnaval en als we parkeren naast de grote begraafplaats (meestal de rustigste plekken in zo’n stad) komen de buren die de truck herkennen van twee jaar geleden, vrijwel direct vrolijk gedag zeggen en vragen of we iets nodig hebben, zo lief.
We bezoeken een spoorwegmuseum met een paar oude locomotieven en een antieke auto op rails, eten lekkere pizza’s met alpaca vlees bij een rock LP verzamelaar onder het genot van Argentijnse hardrock en een biertje, bezoeken de hoofdkerk gewijd aan de maagd van Socavon vol met engelen en een Jezus met een kleurrijk Boliviaans rokje aan en slenteren uren over de megagrote markt waar je alles kunt kopen wat je nodig hebt (zelfs gedroogde lama foetussen), maar wat wel veel tijd kost om je boodschappen te verzamelen.

In de stad zijn meerdere badhuizen waar we graag gebruik van maken, scheelt natte zooi in de camper en je kunt er een uur blijven douchen. Het ziet er schoon en keurig verzorgd uit. We krijgen samen één doucheruimte met twee douches en een stoompijp die je naar behoefte open en dicht kunt draaien. Een bosje bij elkaar gebonden kruiden die je voor het stoomgat legt, maakt het saunagevoel compleet, het ruikt heerlijk! Wat een verwennerij, we maken het uur dan ook bijna vol. Daarna laten we de stad (waarschijnlijk voor altijd) achter ons, proberen nog wat diesel te scoren maar worden ontmoedigt door de lange rijen of lege pompen. Gelukkig hebben we genoeg om naar de eerstvolgende pomp in Chili te komen.


Net buiten de stad is een grote lagune vol flamingo’s en als we een zijweggetje pakken, zijn we al snel in the middle of nowhere waar niks of niemand meer woont. In de verte zien we wat vreemde bouwwerken, het blijken chullpas, oude graven van de Aymara indianen, een soort rechthoekige schuurtjes, met een kleine trapezevormige opening. Overal liggen potscherven, botten en zelfs een schedel. Jeetje hoe oud zou dit allemaal zijn? Zoiets als de Hunnenbedden in Nederland?
We overnachten in een vallei met bijzonder gevormde rotsen waar we de volgende dag een mooie wandeling maken. Ook daar chullpas, oude muurtjes en veel potscherven, maar geen levende mens te ontdekken. Ietwat luguber is het wel. We zien lama’s, vizcacha’s (soort chinchilla's) en een paar grote witte ganzen, in de verte aan de horizon de besneeuwde top van de Sajama vulkaan, onze volgende bestemming.


De Sajama vulkaan is 6542 meter hoog en ziet er indrukwekkend uit. Je kunt er omheen rijden op zo’n 4800 meter hoogte. Gelukkig zijn we al redelijk geacclimatiseerd na drie weken langzaam omhoog rijden en hebben we nauwelijks last van de ijle lucht, dus slapen we met gemak ter hoogte van de top van de Mont Blanc, het hoogste punt in Europa, wat een gek idee!
Op 1e kerstdag vinden we, heel toepasselijk, een afgelegen herberg aan de voet van de vulkaan waar we verwelkomd worden met een lekker diner, daar waar we het allerminst verwacht hadden. We slapen tussen de kuddes lama’s naast een lief, oud kerkje. In de buurt zijn een aantal thermale baden aangelegd die voornamelijk door de plaatselijke bevolking bezocht worden, maar waar wij ook welkom zijn. De openluchtbaden liggen prachtig in het landschap met uitzicht op de Sajama en zo zitten we tussen de gezellig keuvelende indianenfamilies in het heerlijk warme water dat zo uit de grond komt borrelen terwijl het buiten flink afkoelt tegen zonsondergang.


We rijden de volgende dag verder richting de grens met Chili en zien in de verte een scheef hangend vrachtwagentje staan. Als we dichterbij komen, blijkt de laadbak vol lama’s te zitten en zijn de achterbanden van de as gelopen. De vrouw van de chauffeur vraagt of we kunnen helpen en na zo’n 1,5 uur gezamenlijk klussen m.b.v. de krik, gereedschap en wat zelfgemaakte ringetjes uit Nederland, lukt het Michiel en de chauffeur om de banden er weer op te zetten en kunnen de lama’s, die tijdelijk naast de vrachtwagen gelegd waren, weer ingeladen worden. We halen het net om voor de avond valt, de grens over te gaan. Ook hier blijkt een douanier z’n werk niet goed te hebben gedaan verleden jaar. De motor is niet uitgeschreven uit Chili, maar de vrachtwagen wel, legt de douanier, gelukkig heel vriendelijk, uit. No problema, volgens de man, één druk op de knop van de computer en het staat er weer goed in. Pfffff, waren ze in Brazilië maar zo makkelijk! Opgelucht rijden we Chili in en parkeren weer op zo’n mooi uitzichtpunt, nu over het Chungará meer vol verschillende vogels o.a. veel flamingo’s en een prachtig spiegelende Parinacota vulkaan.


Wat een rust en ruimte op de altiplano en wat een voorrecht om hier zo rond te kunnen rijden, het maakt ons echt gelukkig. Ook de Chileense kant is prachtig, we krijgen er geen genoeg van en besluiten nog een extra rondje ripioweg te doen van 200 km naar de Surire zoutvlakte. Opvallend is dat hier veel meer dieren zijn dan aan de Bolivia kant. Als we dit bespreken bij het bezoekerscentrum, legt de ranger uit dat er in Bolivia nog heel veel illegaal gejaagd wordt op bijvoorbeeld de vicuñas, omdat ze veel geld krijgen voor hun fijne wol. Verder vertelt de parkwachter e.e.a. over de flora en de fauna van het park, b.v. over een bepaald soort bomen die pas boven de 4000 meter groeien, nooit geweten, maar inderdaad zien we op sommige hellingen van de vulkanen een soort kleine bomen (eerder struiken) groeien. Er zijn afgelopen jaar zo’n 10.000 vicuñas geteld hier in de buurt.


De weg naar Surire is goed, want het blijkt een weg naar een Boraxmijn, dus goed onderhouden en we zien meer vrachtwagens dan in Bolivia en her en der een autowrak, waar Michiel nog een Chileens nummerbord voor z’n verzameling van scoort. De omgeving is weer prachtig en afwisselend, veel verschillende kleuren bergen, riviertjes, rokende vulkanen en dan aan het eind de grote zoutvlakte met her en der een meer vol flamingo’s en vicuñas.We verblijven er een paar dagen, baden in de natuurlijke thermale baden, ontmoeten gezellig nog een paar andere overlanders en rijden daarna in één dag de 222 km vanuit de hoge bergen door de droge, lege Atacama woestijn naar beneden tot de zee bij Arica, een grote Chileense kustplaats. Waar we ineens aan een drukke boulevard oud en nieuw vieren met het gastvrije gezin van Roberto die toevallig naast ons geparkeerd staat en door wie we vol gestopt worden met lekkere hapjes en drankjes tot we niet meer kunnen en samen het mooie vuurwerk kijken dat overal op het strand wordt afgestoken.


Enigszins overprikkeld “vluchten” we de volgende dag naar een afgelegen baai een uurtje rijden onder Arica. Een groot strand met heftige golven, veel verschillende vogels zoals pelikanen, gieren, Jan van Genten en een miljoen meeuwen. Groepjes zeeleeuwen dartelen vrolijk boven het water uit en vieren feest als er een walvis langs komt die bommetjes maakt en zo hele scholen vis lam slaat die daardoor een makkelijke prooi worden voor een ieder die maar vis lust. Een mooi samenwerkingsverband dat we goed kunnen observeren vanaf het strand maar helemaal met de drone waarmee Michiel prachtige foto’s en filmpjes van het hele zeebanket maakt vanuit een bijzonder perspectief. Een beter begin van het nieuwe jaar kunnen we ons niet wensen en hierbij wensen we jullie natuurlijk ook een geweldig 2025!! Maak er wat van!